Page 149 - Demo

147Baroku %u00ebsht%u00eb nj%u00eb stil artistik q%u00eb nis n%u00eb vitin 1600 dhe zgjat deri n%u00eb vitin 1750. Mjaft i ndrysh%u00ebm nga nj%u00ebri vend evropian n%u00eb tjetrin, ai u zhvillua pas periudh%u00ebs s%u00eb manierizmit, e cila p%u00ebrmbylli Rilindjen Evropiane. Baroku lindi n%u00eb Rom%u00eb, por u p%u00ebrhap me shpejt%u00ebsi n%u00eb veriun e Evrop%u00ebs protestante, sa n%u00eb rrethet borgjeze, aq dhe n%u00eb monarkit%u00eb absolute. Baroku n%u00eb ItaliN%u00eb fillim t%u00eb shek. XVII Roma papnore gjeti s%u00ebrish shk%u00eblqimin e Rilindjes, teksa ftonte artist%u00ebt t%u2019i rrisnin shk%u00eblqimin qytetit m%u00eb t%u00eb bukur t%u00eb Krishterimit. I pari mes tyre ishte Karavaxho (Michelangelo M. Caravaggio), (1571-1610), artist, i cili u shk%u00ebput p%u00ebrfundimisht nga rrymat artistike t%u00eb m%u00ebparshme, p%u00ebr sa i p%u00ebrket realizmit figurativ dhe p%u00ebrdorimit t%u00eb drit%u00ebs. N%u00eb nj%u00eb nga kryeveprat e tij, %u201cThirrja e Sh%u00ebn Mateos%u201d artisti e paraqet shenjtin si nj%u00eb nga figurat e zakonshme t%u00eb Rom%u00ebs, n%u00eb nj%u00eb lokal rrethuar mes njer%u00ebzve t%u00eb vet, teksa thirret prej Jezusit dhe ndri%u00e7ohet nga drita. Me thjesht%u00ebsi, Karavaxho p%u00ebrdor elementin e drit%u00ebs p%u00ebr t%u00eb theksuar karakterin dramatik e hyjnor t%u00eb aktit, duke u kthyer n%u00eb personalitetin artistik m%u00eb me ndikim n%u00eb shekujt q%u00eb do t%u00eb pasonin.Nd%u00ebr artist%u00eb t%u00eb tjer%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm t%u00eb barokut italian, p%u00ebrmendim: Anibale Karra%u00e7i (Annibale Carracci), Guido Reni. Ata, ndryshe nga Karavaxhio, i hoq%u00ebn nga skena fetare endacak%u00ebt dhe lyp%u00ebsit e rreckosur, duke i z%u00ebvend%u00ebsuar me dekor dhe imazh t%u00eb idealizuar.Zhvillim t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm pati dhe n%u00eb skulptur%u00eb e arkitektur%u00eb, ku artist%u00eb si Karlo Maderno (Carlo Maderno) e Xh. L. Bernini (Gian Lorenzo Bernini) (1598-1680) i ofruan Rom%u00ebs e Vatikanit imazhin e ri triumfues. Ata propozuan dhe realizuan fasad%u00ebn dhe kolonat%u00ebn e re t%u00eb kish%u00ebs %u201cSh%u00ebn Pjetri%u201d n%u00eb Vatikan, nd%u00ebrsa Bernini, n%u00eb saje t%u00eb talentit t%u00eb tij, la gjurm%u00eb si n%u00eb arkitektur%u00eb, ashtu dhe n%u00eb skulptur%u00eb, duke i nd%u00ebrthurur Fig. 1. Karavaxhio, %u201cArrestimi i Krishtit%u201d, 1602, detajFig. 2. Karavaxhio, %u201cThirrja e Sh%u00ebn Mateos%u201d, 1599-1600Fig. 3. Bernini, %u201cDhunimi i Proserpin%u00ebs%u201d,1621-1622, mermerFig. 4. Borromini, Kisha San Karlo e kat%u00ebr burimeve 20 BAROKU